مسجد جامع صنعا در سال ششم هجری بنیانگذاری گردید. در آن زمان حضرت رسول (ص) یكی از اصحابش را برای ساختن مسجدی بدانجا مامور كرد كه بنظر می‏رسد اولین مسجد یمن و همچنین كهن‏ترین مسجد جهان اسلام است. این مسجد توسط حاكمان اسلامی دوره به دوره گسترش و عظمت یافت. مجموعه نسخ خطی (حدود 7000 نسخه) مسجد جامع در 3 كتابخانه در مجموعه ساختمانی مسجد نگهداری می‏شوند. اولین كتابخانه‏ای كه تاسیس شد المكتبة المشرقیة بود كه در طول دوران حكومت الامام یحیی حمیدالدین (1904-1948 م.) تكمیل گردید. دومین شان المكتبة‏الغربیة بود كه نسخه‏های خطی و كتب «الهیئة‏العامة للآثار و دورالكتب» را در برمی گیرد. هر دوی این كتابخانه‏ها در حاشیه جنوبی مسجد قرار دارند. مكتبة‏الاوقاف كه كتابخانه اصلی جدید هم هست، در طبقه دوم ساختمان سه طبقه جدید مسجد جامع صنعا واقع است و شامل نادرترین نسخ خطی اسلامی در جهان و نسخ كم نظیری از قرآن می‏باشد. این آثار درباره الهیات، قضا (حقوق)، علوم قرآنی، تفسیر، حدیث، سیره، فقه‏اللغه عربی، فرهنگ لغات، ادبیات، شعر، تاریخ، سیاست، فلسفه، منطق، ستاره‏شناسی، طب و كشاورزی‏اند. در میان نسخ خطی این مجموعه نسخه‏ای از قرآن به خطی منسوب به علی بن ابی‏طالب (ع)، زیدبن ثابت و سلمان فارسی در دو قسمت، هر یك شامل 150 صفحه بخط كوفی درشت بدون نقطه وجود دارد.

در سال 1385 هـ / 1965م. در اثر بارندگی شدید در صنعا قسمتی از سقف مسجد جامع در گوشه شمال غربی صدمه دید. در زمان بازدید، كارگران حفره بزرگی را مملو از نسخ خطی و پوستی قرآنی و غیرقرآنی كشف كردند.

سازمان یونسكو یك CD شامل تعدادی از نسخ تاریخ گذاری شده صنعا را بعنوان بخشی از برنامه«Memory of the World» خود عرضه كرد. در این CD بیش از چهل نسخه خطی قرآن كه از قرن اول هجری (هم به خط حجازی و هم كوفی) معرفی شده‏اند كه یكی از آنها به اوایل قرن اول هجری تعلق دارد. بیش از 45 نسخه در این مجموعه، از قرون اول و دوم هجری تاریخگذاری شده‏اند.

تعداد بیشتری از نسخ قرآنی قرن اول و قرون اول و دوم صنعا نیز در كتاب مصاحف صنعا معرفی شده‏اند. این كتاب كاتالوگ نمایشگاهی در موزه ملی كویت، همراه با مقالاتی از حصة صباح سلیم الصباح، گ. ر. پوئین، م. جنكینز، یو. دریبهولز به زبانهای عربی و انگلیسی است. كتاب بررسی جهانی مخطوطات اسلامی نیز فهرست نسخ خطی مسجد جامع صنعا را در قالب كتب متعددی گردآورده است. درباره محظوطات قرآنی مسجد جامع صنعا نگاه كنید به:

[1] Memory of The World: San،â' Manuscripts CD-ROM Presentation, UNESCO.

[2] Masâhif San،â', 1985, Dâr al-Athâr al-Islâmiyyah, Kuwait.

[3] Geoffrey Roper (ed), World Survey of Islamic Manuscripts, 1992, Volume III, Al-Furqân Islamic Heritage Foundation, London, pp. 664-667

منبع و ادامه مطلب: تبیان

نوشته شده در تاریخ سه شنبه 1391/03/9    | توسط: فرزانه خزائی    | طبقه بندی: مراکز دارای نسخ خطی،     | نظرات()